Nystagmus (trilogen, wiebelogen) kent 4 vormen
en is soms te verbeteren
Wat is Nystagmus?
Nystagmus is het onwillekeurig, ritmisch bewegen van de
oogbollen. U heeft hierover geen controle. Bij Oogziekenhuis
Zonnestraal kunnen de specialisten u helpen deze afwijking te
verminderen.
[oza[ Nystagmus geneest zelden, wel kunnen de specialisten van
Oogziekenhuis Amsterdam de afwijking verminderen met behulp van
oefeningen. [/oza]
Nystagmus-bewegingen
De bewegingen bij Nystagmus vertonen een bepaald patroon met een
vrij vaste snelheid en richting:
- Pendelnystagmus: de ogen slingeren heen en
weer als de slinger van een klok
- Ruk- of zaagtandnystagmus: de snelheid van
bewegen in de ene richting verschilt van die in de andere richting.
De ogen drijven als het ware langzaam af en gaan met een snelle
rukbeweging weer terug.
In de slaap en onder narcose verdwijnt
nystagmus.
Soorten nystagmus
Nystagmus is een betrekkelijk zeldzame afwijking in de besturing
van de oogbollen. Er zijn vier verschijningsvormen van
Nystagmus:
- Treinnystagmus
- Blikveldrichtingsafhankelijke nystagmus
- Vestibulaire nystagmus
- Onschuldige nystagmus
- Treinnystagmus - Treinnystagmus kan voorkomen
bij gezonde mensen. De treinnystagmus is opwekbaar door het
waarnemen van voor de ogen langslopende, zich herhalende
beelden.
- Blikrichtingsafhankelijke nystagmus - Bepaalde
geneesmiddelen (o.a. barbituraten, luminal en sommige
geneesmiddelen tegen epilepsie) en alcohol kunnen een
blikrichtings-afhankelijke Nystagmus oproepen.
- Vestibulaire nystagmus - Via stimulering van
het evenwichtsorgaan kan nystagmus optreden door bijvoorbeeld het
draaien van het hoofd of het hele lichaam óf door warme of koude
stimulatie van het binnenoor.
- Onschuldige nystagmus - Er bestaat een
onschuldige vorm van nystagmus. Deze treedt op als een oog wordt
afgedekt. Het niet afgedekte oog gaat dan trillen. Deze vorm van
nystagmus (nystagmus latens) komt voor bij mensen, die op jonge
leeftijd scheel hebben gezien.
Oorzaken van nystagmus
De exacte oorzaak van nystagmus is niet bekend, maar er zijn wel
mogelijke oorzaken te noemen.
Nystagmus kan liggen aan het
oogbesturingssysteem van de hersenen. Dit is een
zeer complex samenwerkingsproces met informatie uit diverse
zintuigen zoals evenwicht, houding en visuele
informatie.
Wanneer er een aangeboren afwijking bestaat in het
oogbesturingssysteem spreekt men van een congenitale
nystagmus. Aangeboren afwijkingen in de bouw of functie
van een of beide oogbollen die leiden tot een gestoord
gezichtsvermogen, kan ook nystagmus veroorzaken bij geboorte of
binnen zes weken na geboorte. Voorbeelden hiervan zijn albinisme,
aangeboren staar en afwijkingen in de aanleg van het netvlies of de
oogzenuw.
Nystagmus kan optreden in het kader van een ander, veelal
neurologisch ziektebeeld, bijvoorbeeld na een
hersenbloeding of een ernstig hersenletsel.
Symptomen van nystagmus
Mensen, bij wie nystagmus is aangeboren of is ontstaan in de
eerste levensjaren, hebben over het algemeen geen last van een
wiebelend of trillend beeld, doordat de hersenen zich hebben
aangepast.
Die aanpassing ontstaat niet bij mensen, bij wie nystagmus is
ontstaan op latere leeftijd. Zij hebben vaak meer last van een
trillend beeld.
De gezichtsscherpte zal bij nystagmus vrijwel
nooit maximaal zijn. Door nystagmus kunnen de ogen niet richten op
één bepaald punt. De achterliggende oogafwijking heeft ook invloed
op de gezichtsscherpte.
Diagnose van nystagmus
De oogarts stelt nystagmus vast als hij trillende ogen
constateert.
Onderzoek bij aangeboren nystagmus
Vaak is geen oorzaak voor nystagmus aan te wijzen. Bij een kind
met aangeboren nystagmus is wel oogheelkundig onderzoek nodig om
een mogelijke achterliggende oogaandoening op te
sporen.
In deze gevallen wordt oogheelkundig hulponderzoek verricht,
zoals een echo, elektrofysiologie of beeldvormend onderzoek. Soms
is erfelijkheidsonderzoek of nadere neurologische evaluatie nodig.
Onderzoek bij verworven nystagmus
De onderzoeken bij later verworven nystagmus zijn hetzelfde als
hierboven. Het gaat hier met name om het uitsluiten van een
neurologische oorzaak en een afwijking van het
evenwichtsorgaan.