Nystagmus

Nystagmus (trilogen, wiebelogen) kent 4 vormen
en is soms te verbeteren

 

Wat is Nystagmus?

Nystagmus is het onwillekeurig, ritmisch bewegen van de oogbollen. U heeft hierover geen controle.

 

Helaas geneest nystagmus zelden. Bij mensen met een aangeboren nystagmus zijn er wel verschillende mogelijkheden om het kijken te vergemakkelijken of te verbeteren. Bij een nystagmus die in een bepaalde blikrichting toeneemt, neemt de patiënt graag een voorkeurshouding van het hoofd aan. In die stand stoort de nystagmus het minst.

In sommige gevallen is het zinvol een oogspiercorrectie te verrichten waardoor de ogen bij rechtuit zien een rustige stand hebben.

Nystagmus-bewegingen

De bewegingen bij Nystagmus vertonen een bepaald patroon met een vrij vaste snelheid en richting:

  • Pendelnystagmus: de ogen slingeren heen en weer als de slinger van een klok
  • Ruk- of zaagtandnystagmus: de snelheid van bewegen in de ene richting verschilt van die in de andere richting. De ogen drijven als het ware langzaam af en gaan met een snelle rukbeweging weer terug. 

In de slaap en onder narcose verdwijnt nystagmus. 

Soorten nystagmus

Nystagmus is een betrekkelijk zeldzame afwijking in de besturing van de oogbollen. Er zijn vier verschijningsvormen van Nystagmus:

  1. Treinnystagmus
  2. Blikveldrichtingsafhankelijke nystagmus
  3. Vestibulaire nystagmus
  4. Onschuldige nystagmus

 

  1. Treinnystagmus - Treinnystagmus kan voorkomen bij gezonde mensen. De treinnystagmus is opwekbaar door het waarnemen van voor de ogen langslopende, zich herhalende beelden. 
  2. Blikrichtingsafhankelijke nystagmus - Bepaalde geneesmiddelen (o.a. barbituraten, luminal en sommige geneesmiddelen tegen epilepsie) en alcohol kunnen een blikrichtings-afhankelijke Nystagmus oproepen.  
  3. Vestibulaire nystagmus - Via stimulering van het evenwichtsorgaan kan nystagmus optreden door bijvoorbeeld het draaien van het hoofd of het hele lichaam óf door warme of koude stimulatie van het binnenoor. 
  4. Onschuldige nystagmus - Er bestaat een onschuldige vorm van nystagmus. Deze treedt op als een oog wordt afgedekt. Het niet afgedekte oog gaat dan trillen. Deze vorm van nystagmus (nystagmus latens) komt voor bij mensen, die op jonge leeftijd scheel hebben gezien. 

Oorzaken van nystagmus

De exacte oorzaak van nystagmus is niet bekend, maar er zijn wel mogelijke oorzaken te noemen.

 

Nystagmus kan liggen aan het oogbesturingssysteem van de hersenen. Dit is een zeer complex samenwerkingsproces met informatie uit diverse zintuigen zoals evenwicht, houding en visuele informatie. 

Wanneer er een aangeboren afwijking bestaat in het oogbesturingssysteem spreekt men van een congenitale nystagmus. Aangeboren afwijkingen in de bouw of functie van een of beide oogbollen die leiden tot een gestoord gezichtsvermogen, kan ook nystagmus veroorzaken bij geboorte of binnen zes weken na geboorte. Voorbeelden hiervan zijn albinisme, aangeboren staar en afwijkingen in de aanleg van het netvlies of de oogzenuw. 

Nystagmus kan optreden in het kader van een ander, veelal neurologisch ziektebeeld, bijvoorbeeld na een hersenbloeding of een ernstig hersenletsel. 

Symptomen van nystagmus

Mensen, bij wie nystagmus is aangeboren of is ontstaan in de eerste levensjaren, hebben over het algemeen geen last van een wiebelend of trillend beeld, doordat de hersenen zich hebben aangepast. 

Die aanpassing ontstaat niet bij mensen, bij wie nystagmus is ontstaan op latere leeftijd. Zij hebben vaak meer last van een trillend beeld.  

De gezichtsscherpte zal bij nystagmus vrijwel nooit maximaal zijn. Door nystagmus kunnen de ogen niet richten op één bepaald punt. De achterliggende oogafwijking heeft ook invloed op de gezichtsscherpte. 

Diagnose van nystagmus

De oogarts stelt nystagmus vast als hij trillende ogen constateert. 

Onderzoek bij aangeboren nystagmus

Vaak is geen oorzaak voor nystagmus aan te wijzen. Bij een kind met aangeboren nystagmus is wel oogheelkundig onderzoek nodig om een mogelijke achterliggende oogaandoening op te sporen. 

In deze gevallen wordt oogheelkundig hulponderzoek verricht, zoals een echo, elektrofysiologie of beeldvormend onderzoek. Soms is erfelijkheidsonderzoek of nadere neurologische evaluatie nodig.  

Onderzoek bij verworven nystagmus

De onderzoeken bij later verworven nystagmus zijn hetzelfde als hierboven. Het gaat hier met name om het uitsluiten van een neurologische oorzaak en een afwijking van het evenwichtsorgaan. 

Laatst bijgewerkt op: 16-juli-2013
  • Landelijk telefoonnummer
    08 88 77 77 77
  • Maak een afspraak 
  • Oogheelkundige vraag? 
  • Bel mij terug

© Oogziekenhuis Zonnestraal

www.oogziekenhuiszonnestraal.nl

08 88 77 77 77